Ο Ρόλος των Μεταπτυχιακών στην Αγορά Εργασίας

2013-10-19 18:59


Το κυριότερο στοιχείο αναδιοργάνωσης της ανώτατης εκπαίδευσης είναι η οργάνωση των μεταπτυχιακών σπουδών. Ήδη από το 1975 οι μεταπτυχιακές σπουδές παίζουν έναν αρκετά σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση των ανώτερων στρωμάτων. Οι μεταπτυχιακές σπουδές μέχρι τη δεκαετία του '90 γίνονται κυρίως στο εξωτερικό και αντιστοιχούν περίπου στο 10% των αποφοίτων. Στη δεκαετία του '90 δημιουργούνται μεταπτυχιακές σπουδές στη χώρα και οι οποίες σήμερα απορροφούν το μεγαλύτερο ποσοστό των μεταπτυχιακών φοιτητών. Το ποσοστό δε όσων κάνουν μεταπτυχιακές σπουδές ξεπερνάει σήμερα (κατ' εκτίμηση) το 20% των πτυχιούχων. Θεωρούμε ότι έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να αναλυθεί η σημασία που αποκτούν οι μεταπτυχιακές σπουδές στη σημερινή συγκυρία. Η σημασία αυτή πρέπει να εκτιμηθεί τόσο στο συμβολικό επίπεδο όσο και σε αυτό της εξειδίκευσης:

α. Στο επίπεδο της πιστοποίησης οι μεταπτυχιακές σπουδές τείνουν να διαμορφώσουν μία τέταρτη εκπαιδευτική βαθμίδα.

β. Στο επίπεδο της εξειδίκευσης, οι μεταπτυχιακές σπουδές, αναδεικνύοντας νέες ειδικεύσεις που δεν καλύπτονται εντελώς ή σε ικανοποιητικό βαθμό από τα προπτυχιακά εκπαιδευτικά προγράμματα, φαίνεται ότι παρέχουν την απαιτούμενη ευελιξία για την προσαρμογή στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας.

Πρέπει να σημειωθεί ότι στις μεταπτυχιακές σπουδές η ανισότητα πρόσβασης ενισχύεται και από την έλλειψη όλων εκείνων των προστατευτικών μέτρων που συναντά κανείς στην ανώτερη εκπαίδευση, όπως είναι η δωρεάν παιδεία.5 Έτσι οι μεταπτυχιακές σπουδές:

• Δημιουργούν μια νέα βαθμίδα πιστοποίησης επιτυγχάνοντας να διαχωρίσουν τους πτυχιούχους σε δύο κατηγορίες και έτσι να περιορίσουν την κρίση που δημιουργούν τα προβλήματα υπερπροσφοράς.
• Δημιουργούν δυνατότητες διεπιστημονικά διαμορφωμένων και εφαρμοσμένων πεδίων γνώσης. Ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα μπορεί να ανταποκριθεί με αυτό τον τρόπο σε συγκεκριμένες συγκυριακές ανάγκες ενός συγκεκριμένου παραγωγικού κλάδου παρέχοντας την απαιτούμενη εξειδίκευση για όσο αυτό είναι απαραίτητο χωρίς την αντίστοιχη δημιουργία νέου επιστημονικού κλάδου.
• Δημιουργούν δυνατότητες επαγγελματικής κινητικότητας ανάμεσα στα επαγγέλματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα υπήρξε η εξειδίκευση των πτυχιούχων μηχανικών σε διοίκηση επιχειρήσεων, οι οποίοι στη συνέχεια κατελάμβαναν θέσεις οικονομικών διευθυντών σε επιχειρήσεις χωρίς να διαθέτουν το αντίστοιχο πτυχίο, ή αντίστοιχα των μαθηματικών στην πληροφορική κ.λπ.
• Δημιουργούν νέες δυνατότητες ρύθμισης του εκπαιδευτικού μηχανισμού. Τέτοιες ρυθμίσεις είναι, για παράδειγμα, η εισαγωγή διδάκτρων, η απασχόληση καθηγητών που δεν ανήκουν στο συγκεκριμένο τμήμα, η συνεργασία τμημάτων κ.λπ. χωρίς αντίστοιχα να γίνουν μεταβολές στη δομή των πανεπιστημιακών τμημάτων.